Điểm mới của Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15 người dân cần biết

Bối cảnh ban hành

Ngày 05/12/2025, Quốc hội thông qua Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026, thay thế Luật Thi hành án dân sự năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2014, 2022). Luật mới được xây dựng nhằm khắc phục những vướng mắc, bất cập trong thực tiễn, đồng thời phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu chuyển đổi số trong hoạt động tư pháp.

Những điểm mới đáng chú ý

1. Tổ chức bộ máy theo mô hình khu vực, tinh gọn

Hệ thống cơ quan thi hành án dân sự được tổ chức lại theo hướng một cấp, hình thành các cơ quan/phòng thi hành án dân sự khu vực thay cho mô hình chi cục cấp huyện trước đây, đi kèm chức danh Thủ trưởng cơ quan thi hành án phụ trách khu vực nhằm tăng cường vai trò lãnh đạo, điều hành, phối hợp.

2. Cơ chế trả lại, nhận lại đơn yêu cầu thi hành án

Luật bổ sung quy định cho phép trả lại đơn yêu cầu thi hành án đối với các vụ việc chưa có điều kiện thi hành kéo dài, đồng thời bảo đảm người dân có quyền yêu cầu thi hành lại khi người phải thi hành án có điều kiện trở lại, không bị giới hạn về mặt thời gian đối với quyền nộp lại yêu cầu.

3. Thay đổi trách nhiệm bảo quản vật chứng, tài sản tạm giữ

Trách nhiệm bảo quản một số vật chứng, tài sản tạm giữ trong quá trình tố tụng được chuyển giao cho cơ quan công an, quân đội, cơ quan điều tra quản lý thay vì cơ quan thi hành án dân sự như trước, nhằm giảm chi phí, hạn chế hư hỏng, thất thoát tài sản.

4. Đẩy mạnh chuyển đổi số

Luật khuyến khích và quy định cụ thể hơn việc thông báo thi hành án bằng phương thức điện tử, xác minh điều kiện thi hành án qua dữ liệu điện tử liên thông giữa các cơ quan, thu nộp tiền thi hành án qua tài khoản ngân hàng, cổng dịch vụ công, hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu thi hành án dân sự quốc gia.

5. Tăng cường vai trò chính quyền địa phương hai cấp

Quy định rõ hơn trách nhiệm phối hợp của chính quyền địa phương cấp cơ sở với cơ quan thi hành án dân sự trong xác minh, cưỡng chế, bảo đảm an ninh trật tự khi tổ chức thi hành án tại địa bàn.

6. Giới hạn thời gian kháng nghị đối với vụ việc đã thi hành xong

Luật quy định thời hạn nhất định (theo hướng khoảng 01 năm) để Viện kiểm sát thực hiện quyền kháng nghị đối với các vụ việc đã thi hành án xong, nhằm bảo đảm tính ổn định của kết quả thi hành án đã hoàn tất.

7. Xử lý khoản tiền, tài sản tồn đọng lâu năm

Đối với các khoản tiền thi hành án tồn đọng nhiều năm không có người nhận hoặc chưa có bản án, quyết định xử lý, luật quy định hướng chuyển nộp ngân sách nhà nước sau một thời hạn nhất định, đồng thời vẫn bảo đảm thủ tục hoàn trả nếu sau đó có bản án, quyết định xác định quyền của người nhận.

8. Mở rộng phạm vi hoạt động của Thừa phát lại

Luật mở rộng thẩm quyền của Thừa phát lại được thực hiện thêm một số thủ tục liên quan đến thi hành án dân sự (như đề nghị áp dụng biện pháp bảo đảm, phối hợp phân chia tài sản...), tạo thêm kênh hỗ trợ người dân bên cạnh hệ thống cơ quan thi hành án dân sự nhà nước.

9. Đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian, chi phí

Nhiều thủ tục hành chính trong thi hành án được rà soát, cắt giảm giấy tờ, rút ngắn thời hạn xử lý nhằm giảm phiền hà cho người dân, doanh nghiệp, đồng thời vẫn bảo đảm chặt chẽ về mặt pháp lý.

Người dân, doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Với những thay đổi nêu trên, người dân, doanh nghiệp có bản án, quyết định cần thi hành nên chủ động cập nhật thông tin, liên hệ Phòng Thi hành án dân sự khu vực có thẩm quyền để được hướng dẫn áp dụng theo đúng quy định mới, đặc biệt là các thủ tục nộp đơn, xác minh điều kiện thi hành án và các phương thức thanh toán điện tử mới được triển khai.