Trách nhiệm bồi thường nhà nước trong hoạt động thi hành án dân sự
Nếu quyết định, hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ trong thi hành án gây thiệt hại, người dân có được bồi thường không? Quy định ra sao?
Khi nào phát sinh trách nhiệm bồi thường nhà nước?
Theo quy định của pháp luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, nếu quyết định hoặc hành vi trái pháp luật của Chấp hành viên, cơ quan thi hành án dân sự trong khi thi hành công vụ gây thiệt hại cho cá nhân, tổ chức (ví dụ: kê biên nhầm tài sản không thuộc quyền sở hữu của người phải thi hành án, cưỡng chế sai đối tượng, chậm trễ thi hành án do lỗi của cơ quan gây thiệt hại...), người bị thiệt hại có quyền yêu cầu bồi thường theo quy định pháp luật.
Điều kiện để được xem xét bồi thường
- Có văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác định hành vi, quyết định của người thi hành công vụ là trái pháp luật.
- Có thiệt hại thực tế xảy ra (về tài sản, sức khỏe, tinh thần...) và có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật và thiệt hại đó.
- Người bị thiệt hại nộp hồ sơ yêu cầu bồi thường trong thời hạn theo quy định pháp luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
Trình tự yêu cầu bồi thường cơ bản
1. Người bị thiệt hại nộp hồ sơ yêu cầu bồi thường đến cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ gây thiệt hại (thường là cơ quan thi hành án dân sự có liên quan).
2. Cơ quan giải quyết bồi thường xác minh thiệt hại, tổ chức thương lượng với người yêu cầu về mức bồi thường.
3. Nếu thương lượng thành, ra quyết định giải quyết bồi thường; nếu không thành, người yêu cầu có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự.
Ý nghĩa của quy định này
Cơ chế bồi thường nhà nước bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân, đồng thời là động lực để đội ngũ cán bộ, Chấp hành viên nâng cao trách nhiệm, thận trọng, tuân thủ đúng trình tự, thủ tục pháp luật trong suốt quá trình tổ chức thi hành án.
Lưu ý
Đây là cơ chế được áp dụng chặt chẽ, phải qua xác nhận hành vi trái pháp luật của cơ quan có thẩm quyền, không áp dụng cho trường hợp Chấp hành viên thực hiện đúng trình tự pháp luật nhưng kết quả không như mong muốn của đương sự. Người dân có vướng mắc nên liên hệ trực tiếp cơ quan thi hành án hoặc tham khảo ý kiến luật sư để được tư vấn cụ thể.